Σχολικό έτος 2025-2026

Το έργο OpenCare Hub υλοποιήθηκε από την ομάδα Zanneio STEAM Lab στο πλαίσιο του 8ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Ανοιχτών Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση της ΕΛΛΑΚ.

Πρόκειται για ένα έξυπνο, χαμηλού κόστους και ανοιχτού κώδικα σύστημα κοινωνικής φροντίδας, σχεδιασμένο για την υποστήριξη ηλικιωμένων και ευάλωτων ατόμων που ζουν μόνα τους ή χρειάζονται διακριτική παρακολούθηση στην καθημερινότητά τους.

Έρευνα – Ανάγκη

Η ομάδα μας μελέτησε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι στην καθημερινή τους ζωή, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται μόνοι στο σπίτι. Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι η έγκαιρη ανίχνευση έκτακτων περιστατικών, όπως:

• πτώση,

• παρατεταμένη ακινησία,

• αδυναμία επικοινωνίας,

• ανάγκη άμεσης βοήθειας.

Οι υπάρχουσες εμπορικές λύσεις είναι συχνά ακριβές, κλειστού κώδικα και όχι πάντα προσαρμοσμένες στις ανάγκες ενός σχολικού ή κοινωνικού περιβάλλοντος. Έτσι, προέκυψε η ανάγκη για μια οικονομική, ανοιχτή και αναπαραγώγιμη λύση.

Προτεινόμενη Λύση

Το OpenCare Hub είναι ένα σύστημα βασισμένο σε τεχνολογίες Arduino, αισθητήρες και ανοιχτό λογισμικό, το οποίο μπορεί να ανιχνεύει κρίσιμες καταστάσεις και να ειδοποιεί άμεσα τον φροντιστή.

Η συσκευή μπορεί να λειτουργεί ως ένας μικρός «ψηφιακός βοηθός φροντίδας», προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια στον ηλικιωμένο και μεγαλύτερη ηρεμία στους οικείους του.

Βασικές Λειτουργίες

Το OpenCare Hub περιλαμβάνει:

• Ανίχνευση πτώσης με αισθητήρα κίνησης/επιτάχυνσης.

• Ανίχνευση παρατεταμένης ακινησίας.

• Κουμπί έκτακτης ανάγκης για άμεση ειδοποίηση.

• Εμφάνιση κατάστασης σε οθόνη.

• Δυνατότητα αποστολής ειδοποίησης προς φροντιστή ή υπεύθυνο άτομο.

• Χαμηλό κόστος κατασκευής, ώστε να μπορεί να αναπαραχθεί από σχολεία και ομάδες μαθητών.

Πρωτοτυπία

Η πρωτοτυπία του έργου βρίσκεται στον συνδυασμό κοινωνικής φροντίδας, εκπαιδευτικής ρομποτικής και ανοιχτών τεχνολογιών.

Το OpenCare Hub:

• δεν είναι απλώς μια ηλεκτρονική κατασκευή,

• συνδέει την τεχνολογία με την κοινωνική ενσυναίσθηση,

• μπορεί να προσαρμοστεί σε διαφορετικές ανάγκες,

• βασίζεται σε οικονομικά και εύκολα διαθέσιμα υλικά,

• προσφέρεται ως ανοιχτό εκπαιδευτικό έργο για επανάχρηση.

Ενδεικτικά Υλικά

Για την κατασκευή του συστήματος χρησιμοποιήθηκαν:

• Arduino UNO

• Αισθητήρας κίνησης MPU6050

• Οθόνη LCD

• Push button έκτακτης ανάγκης

• Breadboard

• Jumper wires

• Τροφοδοσία 5V

• Προαιρετικά WiFi module ESP8266 για αποστολή ειδοποιήσεων

Βασικός Αλγόριθμος

Η λειτουργία του OpenCare Hub βασίζεται στα εξής βήματα:

1. Εκκίνηση συστήματος και αρχικοποίηση αισθητήρων.

2. Συνεχής ανάγνωση δεδομένων από τον αισθητήρα κίνησης.

3. Έλεγχος για απότομη μεταβολή που μπορεί να υποδηλώνει πτώση.

4. Έλεγχος για παρατεταμένη ακινησία.

5. Ενεργοποίηση ειδοποίησης με μήνυμα στην οθόνη.

6. Αποστολή ειδοποίησης σε περίπτωση ανάγκης.

7. Επαναφορά σε κατάσταση παρακολούθησης.

Υλοποίηση

Η ομάδα ανέπτυξε σταδιακά το έργο, ξεκινώντας από απλές δοκιμές με αισθητήρες και καταλήγοντας σε ένα ολοκληρωμένο πρωτότυπο.

Οι μαθητές εργάστηκαν σε στάδια:

• σύνδεση ηλεκτρονικών εξαρτημάτων,

• δοκιμή αισθητήρων,

• συγγραφή και βελτίωση κώδικα,

• σχεδίαση τρόπου ειδοποίησης,

• έλεγχος λειτουργίας σε διαφορετικά σενάρια,

• παρουσίαση της λύσης.

Εκπαιδευτική Αξία

Μέσα από το έργο οι μαθητές ανέπτυξαν:

• δεξιότητες προγραμματισμού,

• κατανόηση αισθητήρων και αυτοματισμών,

• αλγοριθμική σκέψη,

• δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων,

• συνεργασία σε ομάδα,

• υπευθυνότητα και κοινωνική ευαισθησία.

Το έργο συνέδεσε τη σχολική γνώση με ένα πραγματικό κοινωνικό πρόβλημα, δείχνοντας στους μαθητές ότι η τεχνολογία μπορεί να έχει ουσιαστικό ανθρώπινο αντίκτυπο.

Κόστος

Το OpenCare Hub σχεδιάστηκε ώστε να είναι οικονομικά προσιτό.

Το συνολικό κόστος κατασκευής μπορεί να παραμείνει κάτω από 70€  και μπορούν να αξιοποιηθούν υπάρχοντα υλικά του σχολικού εργαστηρίου.

Αυτό καθιστά το έργο κατάλληλο για αναπαραγωγή από σχολεία, ομίλους ρομποτικής, εργαστήρια STEAM και κοινωνικούς φορείς.

Ανοιχτός Κώδικας

Το έργο βασίζεται στη φιλοσοφία των ανοιχτών τεχνολογιών. Ο κώδικας και τα διαγράμματα σύνδεσης μπορούν να διατεθούν ελεύθερα, ώστε κάθε σχολική ομάδα να μπορεί να το μελετήσει, να το τροποποιήσει και να το επεκτείνει.

Συμπέρασμα

Το OpenCare Hub αποτελεί μια μαθητική πρόταση τεχνολογικής και κοινωνικής καινοτομίας. Με απλά, οικονομικά και ανοιχτά υλικά, δημιουργεί ένα σύστημα που μπορεί να συμβάλει στην προστασία ηλικιωμένων και ευάλωτων ατόμων.

Το έργο αποδεικνύει ότι η εκπαιδευτική ρομποτική και οι ανοιχτές τεχνολογίες μπορούν να ξεπεράσουν τα όρια της σχολικής τάξης και να προσφέρουν λύσεις με πραγματική κοινωνική αξία.

Αποθετήριο github: https://github.com/zanneio-gymnasio-peiraia/OpenCare_Hub

Η τεχνολογία αποκτά νόημα όταν υπηρετεί τον άνθρωπο.